Thu hồi đất luôn là vấn đề nhạy cảm vì liên quan trực tiếp đến quyền lợi và sinh kế của người dân. Với Luật Đất đai 2024, cơ chế bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất đã được điều chỉnh theo hướng minh bạch, linh hoạt và đảm bảo quyền lợi tốt hơn cho người sử dụng đất.

Điểm đáng chú ý nhất là mở rộng thêm nhiều hình thức bồi thường, giúp người dân có thêm lựa chọn phù hợp với nhu cầu thực tế, thay vì chỉ nhận tiền hoặc đất cùng mục đích sử dụng như trước đây.

Có 4 hình thức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Theo quy định mới, khi Nhà nước thu hồi đất, người sử dụng đất có thể được bồi thường theo 4 hình thức chính:

Thứ nhất, bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng
Người dân được giao một thửa đất khác có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Đây vẫn là hình thức ưu tiên nếu địa phương có quỹ đất phù hợp.

Thứ hai, bồi thường bằng tiền
Trong trường hợp không có quỹ đất để bố trí, người dân sẽ được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể do UBND cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường.

Thứ ba, bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác
Luật mới cho phép người dân được bồi thường bằng loại đất khác với mục đích sử dụng ban đầu nếu địa phương có điều kiện về quỹ đất.

Thứ tư, bồi thường bằng nhà ở
Trong một số trường hợp, đặc biệt khi người dân bị thu hồi đất ở, Nhà nước có thể bố trí nhà ở tái định cư để ổn định cuộc sống.

Đây được xem là điểm thay đổi đáng chú ý so với quy định trước đây, giúp tăng tính linh hoạt trong chính sách bồi thường.

Người dân có thể được bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Đất đai 2024 là cho phép bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác.

Quy định này đặc biệt có ý nghĩa đối với các trường hợp thu hồi đất nông nghiệp.

Thay vì được bồi thường bằng đất nông nghiệp ở vị trí xa hoặc khó canh tác, người dân có thể được xem xét bồi thường bằng:

1. đất thương mại dịch vụ

2. đất sản xuất kinh doanh

3. đất phi nông nghiệp tại vị trí thuận lợi hơn

Nhờ đó, người dân có thể chuyển đổi sinh kế từ sản xuất nông nghiệp sang kinh doanh hoặc dịch vụ, tạo nguồn thu nhập ổn định hơn.

Tuy nhiên, việc bồi thường phải đảm bảo định giá sát giá thị trường, tránh gây thiệt hại cho người dân hoặc thất thoát ngân sách nhà nước.

Thời hạn chi trả tiền bồi thường tối đa 30 ngày

Luật Đất đai 2024 cũng quy định rõ về nguyên tắc chi trả tiền bồi thường, nhằm đảm bảo quyền lợi của người dân.

Cụ thể:

Trong vòng 30 ngày kể từ khi quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có hiệu lực, cơ quan thực hiện phải hoàn tất việc thanh toán tiền bồi thường.

Nếu việc chi trả bị chậm trễ, người bị thu hồi đất sẽ được nhận thêm khoản tiền tính theo mức chậm nộp tương ứng với thời gian trễ hạn.

Trong trường hợp người dân chưa nhận tiền hoặc tài sản đang có tranh chấp, khoản tiền bồi thường sẽ được gửi vào tài khoản ngân hàng và hưởng lãi không kỳ hạn, và tiền lãi này sẽ được cộng vào số tiền bồi thường.

Quy định bồi thường cụ thể theo từng loại đất

Luật mới cũng quy định chi tiết hình thức bồi thường theo từng loại đất.

Bồi thường đối với đất nông nghiệp

Hộ gia đình và cá nhân sử dụng đất nông nghiệp khi bị thu hồi có thể được bồi thường bằng:

1. đất nông nghiệp khác

2. tiền

3. đất có mục đích sử dụng khác

4. nhà ở

Phạm vi bồi thường được tính trong hạn mức sử dụng đất và cả phần đất được thừa kế hợp pháp.

Bồi thường đối với đất ở

Đối với đất ở, người bị thu hồi đất có thể được bồi thường bằng:

1. đất ở mới

2. nhà ở tái định cư

3. tiền

4. đất có mục đích sử dụng khác

Quy định này áp dụng cho:

1. hộ gia đình, cá nhân

2. người Việt Nam định cư ở nước ngoài

3. tổ chức kinh tế

Bồi thường đối với đất phi nông nghiệp không phải đất ở

Với loại đất này, hình thức bồi thường có thể là:

1. đất cùng mục đích sử dụng

2. tiền theo thời hạn sử dụng còn lại

3. đất khác mục đích sử dụng

4. nhà ở

Ngoài ra, các trường hợp đặc thù như đất thuê, đất nghĩa trang, đất của tổ chức ngoại giao cũng được quy định cụ thể trong luật.

Bồi thường tài sản, nhà ở và công trình gắn liền với đất

Ngoài phần bồi thường về đất, người dân còn được bồi thường đối với các tài sản gắn liền với đất.

Các tài sản được bồi thường gồm:

1. nhà ở

2. công trình xây dựng

3. hạ tầng kỹ thuật

4. hạ tầng xã hội

Nhà ở hoặc công trình phải tháo dỡ sẽ được bồi thường theo giá trị xây dựng mới có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

Chủ sở hữu cũng được tận dụng vật liệu còn lại sau khi tháo dỡ.

Đơn giá bồi thường sẽ do UBND cấp tỉnh ban hành và điều chỉnh theo biến động thị trường.

Cây trồng, vật nuôi cũng được bồi thường theo giá trị thực tế

Luật Đất đai 2024 cũng quy định rõ việc bồi thường thiệt hại đối với cây trồng và vật nuôi.

Cụ thể:

1. Cây hàng năm được tính theo sản lượng vụ thu hoạch cao nhất trong 3 năm gần nhất

2. Cây lâu năm được tính theo giá trị vườn cây hoặc sản lượng chưa thu hoạch trong chu kỳ còn lại

Trong trường hợp cây trồng hoặc vật nuôi có thể di dời, Nhà nước sẽ hỗ trợ chi phí di chuyển và thiệt hại phát sinh.

Bồi thường chi phí đầu tư vào đất trong một số trường hợp

Đối với những trường hợp không đủ điều kiện bồi thường về đất, Luật vẫn cho phép bồi thường các chi phí đã đầu tư vào đất.

Các khoản chi phí được xem xét bồi thường gồm:

1. chi phí san lấp mặt bằng

2. chi phí cải tạo đất

3. chi phí gia cố nền đất

4. kinh phí tái định cư đã ứng trước

5. các khoản đầu tư hợp pháp khác

Quy định này giúp đảm bảo quyền lợi chính đáng của người sử dụng đất, đồng thời tăng tính minh bạch trong quá trình thu hồi đất.

Quy định mới giúp bảo vệ quyền lợi người dân tốt hơn

Việc bổ sung nhiều hình thức bồi thường trong Luật Đất đai 2024 được đánh giá là bước tiến lớn trong chính sách quản lý đất đai.

Những thay đổi này không chỉ giúp tăng tính linh hoạt trong bồi thường, mà còn tạo điều kiện cho người dân ổn định cuộc sống và chuyển đổi sinh kế sau khi bị thu hồi đất.

Đồng thời, các quy định về định giá đất, thời hạn chi trả và bồi thường tài sản cũng được siết chặt hơn, nhằm đảm bảo công bằng và minh bạch trong quá trình thu hồi đất.

Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686