Việc 13 doanh nghiệp Việt Nam đồng loạt bày tỏ mong muốn tham gia Siêu Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam không đơn thuần là một động thái “xin làm dự án”. Ẩn sau hiện tượng này là những chuyển động lớn của nền kinh tế, cấu trúc doanh nghiệp nội địa và kỳ vọng tái định vị vai trò của khu vực tư nhân trong các công trình hạ tầng chiến lược quốc gia.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 67 tỷ USD, chiều dài hơn 1.500 km, kết nối hai đầu tàu kinh tế Bắc – Nam. Đây không chỉ là một công trình giao thông, mà là đòn bẩy tái cấu trúc không gian phát triển, logistics, bất động sản và năng suất toàn nền kinh tế trong nhiều thập kỷ tới.

Khi doanh nghiệp Việt “xếp hàng” trước siêu dự án quốc gia

Ở bề nổi, việc nhiều doanh nghiệp trong nước chủ động bày tỏ mong muốn tham gia cho thấy:

1. Niềm tin của khối doanh nghiệp vào các dự án hạ tầng chiến lược

2. Khát vọng bước vào “sân chơi lớn” vốn trước đây chủ yếu dành cho các tập đoàn quốc tế

3. Kỳ vọng lan tỏa giá trị dài hạn thay vì chỉ lợi nhuận ngắn hạn

Ở chiều sâu, hiện tượng này phản ánh sự phân hóa rất rõ về năng lực, vai trò và mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt khi đứng trước một dự án có độ phức tạp bậc nhất từ trước tới nay.

Đường sắt tốc độ cao không phải một gói thầu đơn lẻ, mà là tổ hợp của nhiều chuỗi giá trị: xây dựng hạ tầng, công nghiệp đường sắt, công nghệ điều khiển – tín hiệu, vận hành – bảo trì, quản trị rủi ro tài chính dài hạn.

Thông điệp “ranh giới an toàn” từ cơ quan quản lý

Trước làn sóng đề xuất từ doanh nghiệp, cơ quan quản lý đã phát đi một thông điệp rất rõ ràng: khuyến khích sự quan tâm, nhưng không hạ thấp chuẩn mực lựa chọn.

Việc doanh nghiệp bày tỏ mong muốn tham gia không đồng nghĩa với việc được chọn. Trong trường hợp dự án triển khai theo hình thức PPP hoặc đầu tư kinh doanh, nhà đầu tư sẽ được lựa chọn dựa trên:

1. Năng lực tài chính dài hạn

2. Kinh nghiệm triển khai dự án tương tự

3. Năng lực kỹ thuật, công nghệ

4. Khả năng quản trị rủi ro trong hàng chục năm vận hành

Đây là “ranh giới an toàn” cần thiết đối với một công trình có ảnh hưởng sâu rộng tới an ninh kinh tế và phát triển quốc gia.

13 doanh nghiệp – một bức tranh đa sắc về năng lực và tham vọng

Danh sách 13 doanh nghiệp, liên danh bày tỏ mong muốn tham gia cho thấy sự đa dạng lớn về:

1. Quy mô vốn

2. Lĩnh vực hoạt động

3. Kinh nghiệm triển khai hạ tầng, công nghiệp, công nghệ

Tuy nhiên, đặt trong bản chất của dự án đường sắt tốc độ cao, câu hỏi quan trọng không phải là “ai tham gia”, mà là “tham gia ở mắt xích nào”.

Không phải doanh nghiệp nào cũng phù hợp làm nhà đầu tư vốn lớn. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp Việt có thể đóng vai trò quan trọng ở:

1. Sản xuất cấu kiện, toa xe, thiết bị phụ trợ

2. Xây dựng nền đường, cầu, hạ tầng kỹ thuật

3. Tham gia vận hành, bảo trì, khai thác hệ thống

4. Nhận chuyển giao công nghệ từ đối tác quốc tế

Cơ hội nội địa hóa và bài toán năng lực thực chất

Với mục tiêu dài hạn, dự án đường sắt tốc độ cao mở ra cơ hội lớn cho:

1. Nội địa hóa công nghiệp đường sắt

2. Nâng tầm doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng hạ tầng

3. Hình thành các ngành công nghiệp phụ trợ mới

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không nằm ở mong muốn, mà ở:

1. Khả năng tích hợp hệ thống phức tạp

2. Cấu trúc vốn dài hạn, chi phí tài chính lớn

3. Mức độ chấp nhận rủi ro trong nhiều thập kỷ

Đây là những yếu tố chỉ có thể được kiểm chứng thông qua hồ sơ năng lực cụ thể, không thể đánh giá bằng tuyên bố hay tham vọng.

Đường sắt tốc độ cao và tác động lan tỏa tới bất động sản

Ở góc độ bất động sản, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được xem là đòn bẩy hạ tầng mang tính thay đổi cuộc chơi. Khi đi vào vận hành, tuyến đường này sẽ:

1. Rút ngắn mạnh thời gian di chuyển liên vùng

2. Tái định hình trục phát triển đô thị – công nghiệp

3. Tạo ra các cực tăng trưởng mới quanh các ga lớn

Tuy nhiên, thị trường bất động sản hưởng lợi không đồng loạt. Chỉ những khu vực gắn với quy hoạch ga, logistics, đô thị TOD và hạ tầng kết nối đồng bộ mới có khả năng tăng trưởng bền vững.

Khát vọng là cần thiết, nhưng năng lực mới quyết định vị trí

Việc 13 doanh nghiệp Việt cùng muốn góp sức cho siêu dự án 67 tỷ USD là tín hiệu tích cực về mặt tinh thần và khát vọng. Nhưng ở tầm một công trình quốc gia, khát vọng cần đi kèm năng lực thực chứng.

Danh sách hiện tại nên được nhìn nhận như:

1. Thước đo mức độ quan tâm của thị trường

2. Bức tranh phản ánh kỳ vọng của doanh nghiệp nội địa

3. Chưa phải danh sách ứng viên cuối cùng

Khi cơ chế đầu tư được chốt, tiêu chí lựa chọn được công bố, quá trình sàng lọc sẽ diễn ra tự nhiên. Và khi đó, vai trò thực sự của doanh nghiệp Việt trong dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam sẽ được xác định rõ ràng, minh bạch và phù hợp với năng lực thực tế.

Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686