Không ít người mua đất từ hàng chục năm trước bằng giấy viết tay, tin tưởng người bán và nghĩ rằng “đất của mình thì trước sau gì cũng có sổ”. Nhưng khi cần cấp Giấy chứng nhận hoặc phát sinh tranh chấp, hàng loạt vướng mắc pháp lý mới bắt đầu lộ diện. Trường hợp mua đất bằng giấy tay từ năm 1998, không giữ Giấy chứng nhận bản gốc như ông An – ông Phát là một ví dụ điển hình cho những rủi ro âm ỉ kéo dài suốt nhiều năm.

Giao dịch giấy tay: Lỗ hổng pháp lý tồn tại suốt hàng chục năm

Theo tình huống được nêu, thửa đất đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1998. Tuy nhiên, việc chuyển nhượng năm 2001 chỉ lập bằng giấy viết tay, không công chứng, không đăng ký biến động và người nhận chuyển nhượng không giữ Giấy chứng nhận bản gốc.

Đây là điểm mấu chốt khiến hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận sau này bị trả lại. Trong quản lý đất đai, Giấy chứng nhận bản gốc là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để xác lập quyền sử dụng đất. Khi không có bản gốc và hợp đồng chuyển nhượng không hợp lệ về hình thức, quyền lợi của người mua rơi vào thế yếu.

Giấy chứng nhận bản gốc đang ở đâu và có bị hủy hay không?

Một vấn đề khiến nhiều người lo lắng là: nếu Giấy chứng nhận bản gốc đã được bên thứ ba nộp vào Văn phòng Đăng ký đất đai để làm thủ tục cấp đổi hoặc đăng ký biến động, liệu Giấy chứng nhận đó có bị thu hồi, hủy bỏ hay không?

Theo quy định pháp luật đất đai hiện hành, Giấy chứng nhận đã cấp chỉ bị thu hồi, hủy bỏ trong các trường hợp cụ thể như: cấp lại do mất, cấp đổi, đính chính phải cấp mới hoặc các trường hợp thu hồi theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Nếu chỉ thực hiện đăng ký biến động, Giấy chứng nhận cũ sẽ được lưu trữ trong hồ sơ địa chính, phục vụ công tác quản lý nhà nước, không tự động bị hủy.

Điều này đồng nghĩa, Giấy chứng nhận bản gốc vẫn tồn tại trong hệ thống quản lý đất đai và có thể được tra cứu, đối chiếu khi giải quyết hồ sơ liên quan.

Mua đất bằng giấy tay trước 1/8/2024: Có còn cơ hội được cấp sổ?

Pháp luật đất đai hiện nay có cơ chế xử lý đối với các trường hợp đã chuyển quyền sử dụng đất nhưng chưa hoàn tất thủ tục theo quy định trước thời điểm Luật Đất đai mới có hiệu lực. Tuy nhiên, việc được xem xét cấp Giấy chứng nhận không mang tính tự động mà phụ thuộc rất lớn vào hồ sơ chứng minh giao dịch.

Người đang sử dụng đất cần chuẩn bị đầy đủ:

1. Đơn đăng ký biến động đất đai theo mẫu quy định

2. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bản gốc

3. Giấy tờ chuyển nhượng có chữ ký của cả bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng

Thiếu một trong các yếu tố này, đặc biệt là Giấy chứng nhận bản gốc hoặc chữ ký hợp lệ của các bên, hồ sơ rất dễ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian xử lý.

Rủi ro lớn nhất của giao dịch giấy tay là gì?

Từ thực tế tư vấn và xử lý hồ sơ, rủi ro lớn nhất không nằm ở việc “mua sớm hay muộn”, mà ở chỗ người mua không kiểm soát được Giấy chứng nhận và không hoàn tất đăng ký biến động ngay sau khi giao dịch. Khi Giấy chứng nhận đã được dùng cho các giao dịch khác hoặc cấp đổi cho thửa đất còn lại, quyền lợi của người mua giấy tay gần như bị “treo”.

Trong nhiều trường hợp, người mua buộc phải khởi kiện dân sự để yêu cầu công nhận giao dịch hoặc buộc bên bán phối hợp hoàn thiện hồ sơ, kéo theo chi phí, thời gian và rủi ro pháp lý rất lớn.

Bài học tài chính – pháp lý cho người mua đất

Câu chuyện mua đất bằng giấy tay từ năm 1998 cho thấy một bài học xuyên suốt của thị trường bất động sản: pháp lý quan trọng hơn giá rẻ. Một giao dịch tiết kiệm được vài khoản chi phí ban đầu có thể phải trả giá bằng hàng chục năm chờ đợi, tranh chấp và nguy cơ mất quyền sử dụng đất.

Trong bối cảnh pháp luật đất đai ngày càng chặt chẽ và dữ liệu địa chính được số hóa, việc hợp thức hóa các giao dịch cũ cần được thực hiện sớm, chủ động và có sự tư vấn pháp lý chuyên sâu để tránh rơi vào thế bị động.

Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686