Ngay sau khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, một cuộc đua chưa từng có trong giới doanh nghiệp Việt đã chính thức bùng nổ. Từ những tập đoàn tư nhân lớn nhất như Vingroup, Hòa Phát, Thaco, Đèo Cả… đến những doanh nghiệp quy mô nhỏ đều ráo riết nộp đề xuất tham gia.

Vì sao các tỷ phú Phạm Nhật Vượng, Trần Đình Long, Trần Bá Dương lại cùng lúc “nhảy vào” một dự án vừa khổng lồ, vừa rủi ro? Câu trả lời không chỉ nằm ở lợi nhuận, mà còn ở chiến lược dài hạn mang tính quốc gia.

1. Đường sắt tốc độ cao: “Xương sống” của nền kinh tế và cơ hội chưa từng có

Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có tổng vốn đầu tư hơn 1,7 triệu tỷ đồng (khoảng 67 tỷ USD), chiều dài 1.541 km đi qua 20 tỉnh thành, với tỷ lệ kết cấu 60% cầu – 10% hầm – 30% nền đất. Đây là dự án có quy mô, tác động kinh tế – xã hội và quốc phòng hàng đầu trong nhiều thập kỷ.

Một dự án như vậy thường chỉ xuất hiện vài chục năm một lần. Việc doanh nghiệp “nhảy vào” không đơn thuần là xin một gói thầu, mà là cơ hội:

• Tham gia xây dựng hạ tầng xương sống quốc gia

• Tiếp cận nguồn việc làm kéo dài nhiều năm

• Xây dựng năng lực để có thể vươn ra quốc tế

• Gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị công nghiệp – logistic – công nghệ

  

2. Cuộc đua của các tỷ phú: Vì sao Vingroup, Thaco, Hòa Phát đều muốn tham gia?

Vingroup: Đề xuất mô hình đầu tư kinh doanh chưa từng có

Thông qua VinSpeed, Vingroup đề xuất đầu tư toàn tuyến theo mô hình kinh doanh, với tổng vốn dự kiến hơn 61 tỷ USD (chưa bao gồm giải phóng mặt bằng).

Điểm đáng chú ý:

• Doanh nghiệp tự huy động vốn, Nhà nước chỉ cho vay 80%

• Cam kết hoàn thành trong 5 năm

• Không bán thầu, không chuyển nhượng dự án

• Tăng mạnh nội địa hóa thiết bị – nhân lực

Nếu phương án này được thông qua, Nhà nước chỉ chịu 80% tổng vốn thay vì 100% như mô hình đầu tư truyền thống – rút ngắn thời gian thu hồi từ 140 năm xuống 30 năm.

Thaco (Trần Bá Dương): Cách tiếp cận thận trọng, tính toán kỹ nguồn lực

Thaco đề xuất:

• Tự thu xếp 20% vốn chủ

• 80% còn lại huy động và vay

• Mô hình thành lập các công ty con để huy động thêm vốn xã hội hóa

• Cam kết thời gian triển khai 5–7 năm tùy đoạn tuyến

• Sản xuất toa tàu và đầu máy tại Việt Nam từ 2029

Thaco muốn tham gia sâu hơn vào sản xuất thiết bị, qua đó nâng tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng ngành công nghiệp chế tạo.

Hòa Phát (Trần Đình Long): Nắm “mắt xích vàng” – sản xuất ray sắt

Không xin làm chủ đầu tư, Hòa Phát chọn chiến lược tập trung vào sản xuất ray thép – một cấu phần giá trị cao của đường sắt cao tốc.

Nhà máy Dung Quất đang nghiên cứu sản xuất thép ray đạt chuẩn quốc tế, mở cơ hội bước vào thị trường hàng tỷ USD trong nhiều thập kỷ.

Các doanh nghiệp khác: Mỗi người một chiến lược “chen chân”

• Đèo Cả tập trung thế mạnh thi công hầm, đào đường

• Các doanh nghiệp đóng tàu, tín hiệu, công nghệ… tìm cơ hội tham gia từng mảng nhỏ

• Nhiều tập đoàn bất động sản nhắm đến “mỏ vàng” bất động sản quanh ga đường sắt (TOD)

Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ cho thấy hàng loạt doanh nghiệp nhỏ thiếu năng lực tài chính – kỹ thuật vẫn đăng ký tham gia, thậm chí nhiều đơn vị không thể liên lạc khi cần xác minh. Sự phân hóa lộ rõ.

3. Vì sao doanh nghiệp “đổ xô” vào dự án này? Lợi ích lớn hơn nhiều so với xây đường

Bất động sản TOD – “lát bánh béo nhất”

Kinh nghiệm từ Nhật, Hàn, Trung Quốc cho thấy:
Mỗi ga đường sắt tốc độ cao là một trung tâm đô thị – thương mại – logistic có thể sinh lợi trong 50–100 năm.

Các tập đoàn bất động sản có thể:

• Phát triển trung tâm thương mại, văn phòng, khách sạn

• Xây khu dân cư vệ tinh

• Tăng giá trị đất quanh ga từ 2–10 lần

Một dự án đường sắt tốc độ cao mang theo hàng chục khu đô thị nghìn tỷ, và đây là lý do các “ông lớn” bất động sản tranh nhau tham gia.

Gia tăng năng lực quốc gia, mở cửa hợp tác quốc tế

Khi doanh nghiệp Việt được tham gia, họ có cơ hội:

• Chuyển giao công nghệ

• Xây dựng năng lực chế tạo – thi công ở đẳng cấp thế giới

• Mở đường cho việc nhận thầu quốc tế trong tương lai

Tăng uy tín và vị thế trong đàm phán chính sách

Ngay cả việc “thể hiện ý chí tham gia” cũng đem lại lợi thế:

• Doanh nghiệp trở thành một phần của hệ sinh thái hạ tầng quốc gia

• Được ưu tiên tham gia dự án khác

• Tạo niềm tin với các đối tác quốc tế

4. Cơ hội lớn nhưng rủi ro cực lớn – không phải ai cũng đủ sức chơi

Rủi ro tài chính: Lệch một phần trăm lãi suất là… vỡ mô hình

Dự án yêu cầu vốn ngoại tệ – nội tệ khổng lồ. Chỉ cần lãi suất tăng nhẹ, mô hình tài chính có thể sụp đổ.

Mô phỏng tài chính:

• Nếu Nhà nước cho vay 80% vốn, lãi suất 1% → sau 30 năm, phải trả 64 tỷ USD

• Lãi suất 5% → số tiền phình lên 182 tỷ USD

Khoảng chênh lệch này đủ khiến doanh nghiệp nhỏ “vỡ trận” ngay lập tức.

Rủi ro kỹ thuật: Tốc độ 350 km/h cần tiêu chuẩn cao nhất

Việt Nam có địa hình phức tạp, yêu cầu:

• Công nghệ điều khiển tiên tiến

• Hệ thống an toàn tuyệt đối

• Kinh nghiệm thi công hầm – cầu quy mô lớn

• Lựa chọn tiêu chuẩn công nghệ phù hợp

Sai lầm trong lựa chọn công nghệ có thể làm tăng chi phí vận hành, bảo trì suốt nhiều thập kỷ.

5. Ai sẽ được chọn? Cuộc sàng lọc khốc liệt

Chính phủ đang đánh giá theo các tiêu chí:

• Năng lực tài chính thật sự vững

• Hồ sơ công nghệ – kỹ thuật thuyết phục

• Kế hoạch nội địa hóa rõ ràng

• Cam kết tiến độ – chất lượng bền vững

• Minh bạch trong quản trị

Dự án lịch sử này không dành cho doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm hoặc chỉ muốn “đánh bóng tên tuổi”.

Kết luận: Cuộc đua của những người khổng lồ – và bước ngoặt của hạ tầng Việt Nam

Việc các tỷ phú Việt Nam cùng lúc tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam cho thấy:

• Tham vọng đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên giao thông tốc độ cao

• Cơ hội khai thác “mỏ vàng” đô thị TOD và ngành công nghiệp hạ tầng

• Chiến lược dài hạn để nâng vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu

Dự án này sẽ không chỉ thay đổi cách người Việt di chuyển, mà còn mở ra hệ sinh thái kinh tế – công nghiệp – bất động sản trị giá hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Chuyên Gia Tư Vấn BĐS Tara Le
Liên hệ tư vấn: 0917.839.686